Dieta bezglutenowa – na czym polega, porady i jadłospis


Dieta bezglutenowa w ostatnim czasie zyskała naprawdę imponującą popularność. Ograniczanie białek pochodzenia zbożowego jest już na tyle powszechne, że wiele restauracji posiada w swojej karcie dania bezglutenowe, tuż obok wegańskich czy wegetariańskich. Mimo że pierwotnie była stosowana jako forma profilaktyki i leczenia celiakii, dziś korzysta z niej także wiele zdrowych osób. Czy to na pewno dobra decyzja? Czy osoby zdrowe powinny korzystać z diety bezglutenowej? Czy dieta bez glutenu jest dla każdego i czy może ona zaszkodzić?

Co to jest dieta bezglutenowa i czym się cechuje?

Dieta bezglutenowa polega na całkowitym wykluczeniu z jadłospisu wszelkich produktów zawierających gluten, czyli białko zbożowe. Została ona stworzona z myślą o osobach chorych na celiakię, czyli nietolerancję właśnie tego białka. Jest to dieta o dość restrykcyjnym charakterze, jednak w przypadku osób zmagających się z tym schorzeniem może spowodować znaczną poprawę samopoczucia, zarówno psychicznego, jak i fizycznego, dzięki eliminacji utrudniających życie symptomów. Mogą to być na przykład bóle brzucha, niski wzrost, nawracające afty, ale także depresja czy ciągłe zmęczenie.

Jak wygląda dieta bezglutenowa?

Dieta bezglutenowa w swoim założeniu zachowuje wszelkie zasady zdrowego i racjonalnego żywienia, z dodatkowym wyłączeniem produktów zawierających gluten. Oznacza to, że aby zachować równowagę w ilości i jakości pożywienia, produkty ten należy zastąpić innymi składnikami. Aby dostarczyć organizmowi wszelkie niezbędne dla jego funkcjonowania składniki odżywcze, dietę należy opierać przede wszystkim na zawartości dużej ilości świeżych warzyw, uzupełniać ją owocami, bezglutenowymi kaszami, świeżym mięsem, rybami oraz nabiałem. Dobrym pomysłem jest samodzielne przygotowanie alternatyw dla produktów glutenowych, takich jak pieczywo czy desery. W internecie dostępnych jest wiele prostych przepisów na produkty bez glutenu. Warto więc dokładnie wiedzieć, co wyklucza dieta bezglutenowa.


ZOBACZ TEŻ: Dieta dr Dąbrowskiej – podstawowe informacje, porady i jadłospis


Co wyklucza dieta bezglutenowa z codziennych posiłków?

Jak wygląda dieta bezglutenowa? Które posiłki należy wykluczyć? Produkty zawierające gluten to przede wszystkim produkty zbożowe. A więc wykluczyć należy w pierwszej kolejności pszenicę, pszenżyto, żyto, jęczmień, owies, płatki owsiane, kaszę mannę, kuskus, kaszę jęczmienną, musli, kaszę owsianą, makarony, pierogi, pyzy, kopytka, naleśniki, większość pieczywa, wypieki słodkie, pizzę, bułki do hamburgerów czy bułkę tartą. Jednak to nie wszystko. Gluten zawierają także panierki do mięs i ryb, produkty mleczne z ziarnami zbóż czy słodem jęczmiennym, olej z kiełków pszenicy, kawa zbożowa, piwo, sos sojowy, proszek do pieczenia, a nawet komunikanty i opłatki świąteczne. Lista jest więc bardzo długa, co świadczy o ogromie restrykcji w tej diecie.

Komu wskazana jest dieta bezglutenowa?

Głównym wskazaniem do stosowania diety bezglutenowej jest celiakia. Na ten moment głównym sposobem leczenia osób cierpiących na to schorzenie, zarówno dzieci, jak i dorosłych, jest właśnie dieta bezglutenowa. Celiakia jest nazywana inaczej chorobą trzewną. Medycznie określa się ją jako glutenozależną enteropatię jelita cienkiego. Co to oznacza? Jest to autoimmunologiczna choroba, która charakteryzuje się trwałą nietolerancją glutenu, czyli białka występującego w zbożach takich, jak pszenica, żyto, jęczmień czy owies. Choroba ta często diagnozowana jest u dzieci, jednak towarzyszy także osobom dorosłym. Alarmujący może być fakt, że w Polsce wykrywa się jedynie 5% przypadków faktycznych zachorowań na celiakię.

Jakie są właściwości diety bezglutenowej?

Dieta bezglutenowa charakteryzuje się przede wszystkim, jak sama nazwa wskazuje, brakiem glutenu. Nie oznacza to jednak, że należy całkowicie zrezygnować z pieczywa, makaronów czy ciast. Obecnie w internecie można odnaleźć wiele porad odnośnie tego, czym można zastąpić produkty glutenowe lub jak samodzielnie przygotować je bez użycia produktów zawierających pszenicę. Takie zamienniki sprawiają, że dieta nie jest tak uciążliwa i restrykcyjna, jednak należy przygotować się na wiele godzin spędzonych w kuchni i rezygnację z wielu rodzajów szybkich posiłków na mieście, na korzyść samodzielnie przygotowywanych pudełek. Sprawdźmy więc, w bardziej pozytywnym kontekście, co daje dieta bezglutenowa.

Co daje dieta bezglutenowa?

Głównym wskazaniem, a jednocześnie zaletą diety bezglutenowej u osób chorych na celiakie jest eliminacja towarzyszących symptomów. Dzięki diecie bezglutenowej można więc zmniejszyć częstotliwość występowania lub wyeliminować bóle i wzdęcia brzucha, biegunki tłuszczowe lub wodniste, niekontrolowaną utratę masy ciała, zaburzenia wzrostu u dzieci, niski wzrost, stany depresyjne czy anemię. Jest to więc bardzo istotna forma leczenia objawowego dla osób z różnymi rodzajami celiakii, także dzieci.

Dieta bezglutenowa czy można schudnąć?

Wiele zdrowych osób, po dowiedzeniu się co to dieta bezglutenowa, zaczyna próbować przystosować ten sposób odżywiania na swoje potrzeby – najczęściej w celu schudnięcia. Nie ma jednak do tej pory wystarczających naukowych doniesień, które mogłyby potwierdzić korzystny wpływ diety bezglutenowej u osób zdrowych. Co więcej, ułożenie diety bezglutenowej w taki sposób, by była ona bogata we wszelkie niezbędne dla organizmu składniki, jest naprawdę trudne i wymaga kontroli lekarza lub dietetyka, więc dobrowolny wybór tej diety bez istnienia do tego wskazań może być szkodliwy dla zdrowia. Nie są tu pomocne książki zachwalające ten rodzaj odżywiania, które nie mają jednak wystarczającego naukowego poparcia w faktach.

Na jakie schorzenia najczęściej stosuje się dietę bezglutenową?

Wspomnieliśmy już, że dieta bezglutenowa została stworzona przede wszystkim z myślą o pacjentach chorujących na celiakię. Dla kogo jeszcze ten sposób odżywiania może mieć korzystny wpływ na zdrowie? Warto tu wspomnieć o chorobie Duhringa, czyli skórnej postaci celiakii. W jej rozwoju na łokciach, kolanach, pośladkach czy w okolicy krzyżowej pojawiają się zmiany skórne, które wyleczyć może właśnie wyeliminowanie glutenu oraz jodu z diety. Dietę bezglutenową stosuje się także przy alergii i nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten, schizofrenii, autyzmie, chorobie Hashimoto, reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz zespole jelita drażliwego.

Jak ułożyć dietę bezglutenową?

Prawidłowe żywienie przy diecie restrykcyjnej nie ogranicza się tylko do pytania: co jeść. Dieta bezglutenowa, aby była prawidłowo prowadzona, musi też przestrzegać reguł zdrowego żywienia. W takim razie jak ułożyć dietę bezglutenową, żeby była zdrowa i skuteczna? Najważniejsze na początku tej diety jest poświęcenie czasu na nauczenie się tego, które potrawy są zakazane oraz wdrożenie nawyku samodzielnego przygotowywania posiłków, zamiast poleganiu na daniach gotowych lub zamawianych z restauracji, które nie oferują dań bez glutenu. Wymaga to pewnego poświęcenia, ale w ten sposób wprowadzenie diety bezglutenowej w życie będzie o wiele prostsze. Warto z góry ułożyć jadłospis na cały tydzień, by nie sięgać po przekąski, które mogą posiadać ukryty gluten.


ZOBACZ TEŻ: Dieta jajeczna – czym jest, co jeść i jakie są jej zasady?


Co jeść dieta bezglutenowa – spis produktów

Jakie produkty są bezpieczne dla osób stosujących specyficzny rodzaj odżywiania, jakim jest dieta bezglutenowa? Co jeść, by nie stwarzać ryzyka dostarczenia glutenu do organizmu?

  • ryż biały i brązowy;
  • kukurydza;
  • gryka;
  • proso;
  • amarantus;
  • quinoa;
  • mąki bezglutenowe;
  • pieczywo i makarony z mąk bezglutenowych;
  • ryżowe i kukurydziane kaszki dla dzieci;
  • popcorn;
  • owies bezglutenowy;
  • świeże nieprzetworzone mięso;
  • ryby;
  • jaja;
  • wędliny bezglutenowe;
  • mleko, w tym mleko zagęszczone i mleko w proszku;
  • kefir;
  • maślanka;
  • jogurt naturalny;
  • nieprzetworzony ser biały;
  • ser żółty;
  • masło;
  • smalec;
  • margaryna;
  • olej roślinny;
  • oliwa z oliwek;
  • warzywa;
  • owoce;
  • cukier;
  • dżem;
  • miód;
  • landrynki;
  • ciasta i inne słodkie wypieki bezglutenowe;
  • domowe budynie z mąki ziemniaczanej.

Co jeść dieta bezglutenowa – przykładowy jadłospis na jeden dzień

Co jeść dieta bezglutenowa

  • I śniadanie: bezglutenowa ciabatta z dwiema łyżeczkami masła czosnkowego i dwoma plastrami szynki parmeńskiej, herbata lub kawa
  • II śniadanie: banan, sok pomarańczowy
  • Obiad: gotowany biały ryż z mięsem mielonym z indyka, cukinią, cebulą, ząbkiem czosnku, pomidorami z puszki
  • Deser: bezglutenowa babeczka z nadzieniem owocowym lub czekoladowa
  • Kolacja: dwa jajka na miękko, sałatka ze szpinaku i suszonych pomidorów z oliwą z oliwek

Jak zacząć dietę bezglutenową? Co trzeba wiedzieć?

Ten rodzaj odżywiania jest restrykcyjny, dlatego jego wprowadzenie powinno odbyć się przy zachowaniu wszelkich środków ostrożności. Jak zacząć dietę bezglutenową w bezpieczny sposób? Przede wszystkim pierwszym krokiem do przejścia na dietę bezglutenową jest wizyta u lekarza oraz wykonanie niezbędnych badań. Po wizycie u lekarza rodzinnego najprawdopodobniej skieruje on Cię do gastrologa, a ten z kolei zleci potrzebne badania. Nie wolno w czasie ich trwania samodzielnie odstawiać glutenu. Odpowiednią dietę bezglutenową należy wprowadzić wyłącznie na zalecenie lekarza i przy zachowaniu odpowiednich dla tego rodzaju diety zasad. Jeśli masz problemy z poprawnym ułożeniem diety bez glutenu, warto udać się do dietetyka.

Dlaczego dieta bezglutenowa jest zdrowa?

Dieta bez glutenu i laktozy, czy z wykluczeniem jeszcze innego składnika, jest zdrowa tylko w przypadku, gdy jest odpowiednio prowadzona, a jej stosowanie zalecił lekarz. Dlaczego dieta bezglutenowa jest zdrowa tylko dla osób z celiakią lub inną formą nietolerancji glutenu? Samodzielna decyzja o rozpoczęciu tak restrykcyjnej diety może zakończyć się wystąpieniem niebezpiecznych dla zdrowia i życia niedoborów, anemii czy problemów z układem trawiennym i pogorszeniem samopoczucia. Nie powinno się samodzielnie podejmować takich zmian w odżywianiu bez posiadania odpowiedniej wiedzy i przeprowadzenia badań.

Jakie jest stanowisko naukowe w temacie diety bezglutenowej?

Dieta bezglutenowa stała się obecnie swego rodzaju modą. I o ile diety restrykcyjne takie, jak wegetarianizm czy weganizm mogą znaleźć uzasadnienie chociażby w trosce o środowisko, wydaje się, że stosowanie diety bezglutenowej przez osoby zdrowe jest efektem braku wiedzy i ślepego podążania z a trendami. Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by jeść potrawy bez glutenu, ale całkowita jego bezpodstawna eliminacja jest wprost niebezpieczna. Nie ma też żadnych naukowych badań, które potwierdzałyby to, czy dieta bezglutenowa pozwala schudnąć. Dieta bezglutenowa i bezmleczna pozbawia organizm wielu składników odżywczych, które powinny znajdować się w zbilansowanej diecie zdrowej osoby.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania diety bezglutenowej?

Można więc bez większego problemu powiedzieć, że przeciwwskazaniem do stosowania diety bezglutenowej jest brak stwierdzonych do tego wskazań. Osoby bez celiakii czy innej formy nietolerancji glutenu nie powinny z niej rezygnować, gdyż taką form odżywiania mogą wyrządzić poważne szkody w swoim organizmie. Do utrzymania prawidłowej wagi i zdrowia w przypadku osoby, u której nie stwierdzono żadnych chorób, całkowicie wystarczająca jest zdrowa zbilansowana dieta połączona z regularną aktywnością fizyczną.

Dieta bezglutenowa za i przeciw

Dieta bezglutenowa z jednej strony może być bardzo pomocna w leczeniu i profilaktyce celiakii, jednak może też być niebezpieczna, jeśli będzie stosowana przez osoby zdrowe. Czy warto więc ją wprowadzić w swoje życie? Jeśli takie jest zalecenie lekarza – jak najbardziej. Dieta bezglutenowa może pomóc wyeliminować wiele nieprzyjemnych skutków choroby i w znacznym stopniu poprawić samopoczucie pacjenta. Należy jednak przestrzegać indywidualnych zaleceń lekarza i wszelkich zasad uzupełniania diety w niezbędne składniki odżywcze. Podsumujmy więc najważniejsze za i przeciw stosowania diety bezglutenowej.

Dieta bezglutenowa za i przeciw:

Za:

  • jest skuteczną metodą leczenia celiakii i innych nietolerancji glutenu;
  • pozwala wyeliminować lub zmniejszyć występowanie niekorzystnych symptomów choroby;pomaga zapanować nad niekontrolowaną utratą masy ciała;
  • poprawia samopoczucie pacjenta

Przeciw: 

  • osoby zdrowe stosując dietę bezglutenową,
  • ryzykują wystąpieniem niedoborów,
  • anemii lub nawet cukrzycy typu II;
  • dieta bez glutenu pozbawia organizm cennego źródła energii;
  • eliminacja produktów zbożowych to też eliminacja błonnika, który jest niezbędny do prawidłowej pracy jelit;
  • niedobór błonnika i glutenu zwiększa ryzyko wystąpienia raka jelita grubego

Podsumowanie

Dieta bezglutenowa to w ostatnim czasie niezwykle popularna forma odżywiania. Warto jednak wiedzieć, że została ona stworzona z przeznaczeniem dla osób chorujących na celiakię czy nietolerujących glutenu w wyniku alergii czy innego schorzenia. Nie jest więc wskazane stosowanie diety bezglutenowej przez osoby zdrowe, szczególnie w celu schudnięcia. Nie ma ku temu żadnych naukowych podstaw. Co więcej, nieumiejętnie stosowana dieta bezglutenowa może wyrządzić poważne szkody w organizmie. Dlatego jeśli szukasz pomocy w kwestii doboru diety, najlepszym wyborem będzie wizyta lekarska i wykonanie niezbędnych badań.

Pasjonatka zdrowego trybu życia oraz zdrowego odżywiania. Naturalne metody są często najlepsze, o czym przekonuję się na każdym kroku. Dzielę się wiedzą oraz opisuję alternatywne sposoby dbania o własne zdrowie.


Spodobało Ci się? Polub i Udostępnij!

Kasia Stankiewicz - PoznajZdrowie
Pasjonatka zdrowego trybu życia oraz zdrowego odżywiania. Naturalne metody są często najlepsze, o czym przekonuję się na każdym kroku. Dzielę się wiedzą oraz opisuję alternatywne sposoby dbania o własne zdrowie.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *